आचार्यावेदकुमारीघईमहोदयानां संस्कृतसाहित्ये योगदानम्

Authors

  • पूजा शर्मा, डॉ. बलराम शर्मा, डॉ दाताराम पाठक

Keywords:

वेदकुमारीघई, संस्कृतसाहित्यम्, नीलमतपुराणम्, कश्मीरम्, ग्रन्थसम्पादनम्, पाण्डुलिपिशास्त्रम्, संस्कृतानुसन्धानम्, कश्मीरसंस्कृतपरम्परा, साहित्यिकावदानम्, आधुनिकसंस्कृतम्

Abstract

आधुनिकसंस्कृतसाहित्यस्य विकासे आचार्यावेदकुमारीघईमहोदयायाः योगदानम् अत्यन्तं महत्त्वपूर्णम् अस्ति। ताभिः संस्कृतसाहित्यस्य विविधक्षेत्रेषु, विशेषतः ग्रन्थसम्पादने, पाण्डुलिपिसंशोधने, कश्मीरस्य सांस्कृतिकपरम्परायाः संरक्षणे तथा अनुसन्धानपरम्परायां उल्लेखनीयम् अवदानं प्रदत्तम्। नीलमतपुराणम्, सूर्यशतकम् तथा कश्मीरस्य संस्कृतसाहित्ये योगदानम् इत्यादयः तासां प्रमुखग्रन्थाः संस्कृतवाङ्मयस्य समृद्ध्यै महत्त्वपूर्णाः सन्ति। तासां सम्पादनकार्ये पाठप्रामाण्यस्य संरक्षणं, ऐतिहासिकदृष्टेः समुचितप्रयोगः तथा सांस्कृतिकसन्दर्भानां समीचीनव्याख्या विशेषतया दृश्यते। कश्मीरस्य संस्कृतपरम्परायाः पुनरुत्थाने, प्राचीनग्रन्थानां संरक्षणे तथा आधुनिकसंस्कृतानुसन्धानस्य सुदृढीकरणे तासां कार्यं अनुकरणीयम् अस्ति। प्रस्तुते शोधपत्रे आचार्यावेदकुमारीघईमहोदयायाः साहित्यिकयोगदानस्य, सम्पादनकौशलस्य, अनुसन्धानदृष्टेः तथा संस्कृतसाहित्ये तासां स्थायिप्रभावस्य समीक्षात्मकमूल्याङ्कनं कृतम् अस्ति। एतदध्ययनं आधुनिकसंस्कृतशोधे तासां विशिष्टस्थानं प्रतिपादयति तथा भाविशोधार्थिभ्यः दिशानिर्देशकत्वेन महत्त्वमावहति।

References

• वेदकुमारी घई। (१९७७). सूर्यशतकम् (सम्पा.). जम्मू: जम्मू-कश्मीर संस्कृत अकादमी।

• वेदकुमारी घई। (१९८५). कश्मीरस्य संस्कृतसाहित्ये योगदानम्. जम्मू: जम्मू-कश्मीर संस्कृत अकादमी।

• वेदकुमारी घई। (१९८८). नीलमतपुराणम् (सम्पा.). जम्मू: जम्मू-कश्मीर संस्कृत अकादमी।

• कल्हणः। (२०१८). राजतरङ्गिणी. वाराणसी: चौखम्बा संस्कृत संस्थान।

• मयूरभट्टः। (२०१९). सूर्यशतकम्. वाराणसी: चौखम्बा संस्कृत सीरीज्।

• अभिनवगुप्तः। (२०१८). अभिनवभारती. वाराणसी: चौखम्बा संस्कृत संस्थान।

• आनन्दवर्धनः। (२०१८). ध्वन्यालोकः. वाराणसी: चौखम्बा विद्याभवन।

• उपाध्यायः, बलदेवः। (२०१७). संस्कृतसाहित्येतिहासः. वाराणसी: चौखम्बा विद्याभवन।

• त्रिपाठी, राधावल्लभः। (२०१९). संस्कृतसाहित्यस्य नवपरिप्रेक्ष्याः. नवी दिल्ली: राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानम्।

• काणे, पाण्डुरङ्गवामनः। (१९६२). धर्मशास्त्रस्य इतिहासः (पञ्चमः खण्डः). पुणे: भाण्डारकर ओरिएण्टल रिसर्च इन्स्टिट्यूट्।

• मम्मटः। (२०१८). काव्यप्रकाशः. वाराणसी: चौखम्बा विद्याभवन।

• विश्वनाथः। (२०१८). साहित्यदर्पणम्. वाराणसी: चौखम्बा संस्कृत संस्थान।

• क्षेमेन्द्रः। (२०१९). औचित्यविचारचर्चा. वाराणसी: चौखम्बा संस्कृत सीरीज्।

• भरतमुनिः। (२०१८). नाट्यशास्त्रम्. वाराणसी: चौखम्बा संस्कृत संस्थान।

• भामहः। (२०१८). काव्यालङ्कारः. वाराणसी: चौखम्बा संस्कृत सीरीज्।

Downloads

How to Cite

पूजा शर्मा, डॉ. बलराम शर्मा, डॉ दाताराम पाठक. (2026). आचार्यावेदकुमारीघईमहोदयानां संस्कृतसाहित्ये योगदानम्. Kavya Setu, 2(7), 91–102. Retrieved from https://kavyasetu.com/index.php/j/article/view/323

Issue

Section

Original Research Articles