समकालीन मराठी कवयित्रींच्या काव्यात ग्रामीण स्त्री जीवनाचे विविध पैलू: मातृत्व, नातेसंबंध आणि सांस्कृतिक संदर्भांचा अभ्यास

Abstract

या संशोधनाचा केंद्रबिंदू समकालीन मराठी कवयित्रींच्या काव्यात ग्रामीण स्त्री जीवनाचे विविध पैलू मातृत्व, नातेसंबंध आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांचा सखोल अभ्यास करणे हा आहे. ग्रामीण स्त्रीचे जीवन हे भारतीय समाजातील वास्तवाचे प्रतिबिंब आहे. तिच्या आयुष्यातील संघर्ष, त्याग, प्रेम, संवेदना आणि आत्मसन्मान हे कवयित्रींच्या लेखनाचे मुख्य सूत्र आहे. समकालीन मराठी कवयित्री जसे की शांता शेळके, इंदिरा संत, सई पाटील, वसंत आबाजी डहाके आणि अन्य ग्रामीण कवयित्री यांनी स्त्रीचे चित्रण केवळ पारंपरिक भूमिकांमध्ये न मांडता तिच्या अंतःकरणातील भावविश्व, सामाजिक स्थिती आणि सांस्कृतिक ओळख यांच्या माध्यमातून नव्या दृष्टिकोनातून सादर केले आहे. मातृत्व या संकल्पनेतून स्त्रीची सर्जनशीलता, त्यागशीलता आणि जीवनदायिनी वृत्ती उलगडते. नातेसंबंध हे ग्रामीण समाजाच्या मूल्यव्यवस्थेचे प्रतिबिंब आहेत जिथे स्त्री एकाच वेळी माता, पत्नी, सून, आणि कामकरी म्हणून विविध जबाबदाऱ्या पार पाडते. सांस्कृतिक संदर्भ स्त्रीच्या जगण्याला अर्थ देतात; लोकपरंपरा, धार्मिक श्रद्धा आणि सामाजिक बंधनांमधून तिच्या अस्तित्वाची व्याख्या घडते. समकालीन मराठी कवयित्रींच्या कवितांमध्ये ग्रामीण स्त्री फक्त दुःखाची प्रतिमा नसून आत्मभान असलेली, विचारशील आणि समाजपरिवर्तनाची क्षमता असलेली व्यक्ति म्हणून समोर येते. तिच्या कवितेतून स्त्रीवादाचा एक स्थानिक, अनुभवाधारित आणि मानवी दृष्टिकोन प्रकर्षाने दिसतो. त्यामुळे या संशोधनातून ग्रामीण स्त्री जीवनातील सांस्कृतिक आणि भावनिक वास्तवांचे साहित्यातील प्रतिबिंब स्पष्ट होते आणि समकालीन मराठी कवितेचा सामाजिक भान अधिक गहिरा होतो.