माध्यमिक स्तरावरील एकलशिक्षण शाळेतील मुलींच्या स्व-संकल्पना व शैक्षणिक संपादणुकीचा अभ्यास

Abstract

प्रस्तुत संशोधनाचा मुख्य उद्देश माध्यमिक स्तरावरील एकलशिक्षण शाळेतील इयत्ता नववीच्या मुलींची स्व-संकल्पना व शैक्षणिक संपादणूक यांचा अभ्यास करणे आणि या दोन्ही चलांमधील सहसंबंधाचे स्वरूप निश्चित करणे हा आहे. विद्यार्थिनींच्या व्यक्तिमत्त्व विकासामध्ये स्व-संकल्पना महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. स्वतःच्या क्षमता, गुणवैशिष्ट्ये, मर्यादा, शैक्षणिक पात्रता आणि सामाजिक स्थान यांविषयी विद्यार्थिनींच्या मनात निर्माण होणारी धारणा म्हणजे स्व-संकल्पना होय. सकारात्मक स्व-संकल्पना विद्यार्थिनींच्या आत्मविश्वासाशी, अध्ययनविषयक प्रेरणेशी आणि शैक्षणिक सहभागाशी संबंधित असू शकते. त्याचप्रमाणे शैक्षणिक संपादणूक विद्यार्थिनींच्या अध्ययनातील प्रगती दर्शविणारा महत्त्वाचा घटक आहे. प्रस्तुत संशोधनासाठी सहसंबंधात्मक संशोधन पद्धतीचा आधार घेण्यात आला आहे. संशोधनाचा न्यादर्श म्हणून एकलशिक्षण शाळेतील इयत्ता नववीच्या 60 विद्यार्थिनींचा विचार करण्यात आला आहे. स्व-संकल्पनेच्या मापनासाठी आयेशा खातून व गुंजन दुबे यांची स्व-संकल्पना मापनश्रेणी आणि शैक्षणिक संपादणुकीसाठी इयत्ता आठवीच्या वार्षिक परीक्षेतील गुण विचारात घेण्यात आले आहेत. सांख्यिकीय विश्लेषणासाठी मध्यमान, प्रमाण विचलन, पिअर्सन सहसंबंध गुणांक व t-चाचणी यांचा वापर करण्यात आला आहे. आकडेवारीत स्व-संकल्पना व शैक्षणिक संपादणूक यांच्यात धनात्मक सहसंबंध दिसून येतो. या अभ्यासातून विद्यार्थिनींच्या स्व-संकल्पनेचे शैक्षणिक प्रगतीशी असलेले नाते समजून घेण्यास मदत होऊ शकते.