ग्रामीण जीवनाचे सामाजिक-सांस्कृतिक वास्तव : निवडक मराठी कादंबऱ्यांच्या आधारे अध्ययन

Abstract

 प्रस्तुत संशोधन निबंधात निवडक मराठी कादंबऱ्यांच्या आधारे ग्रामीण जीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक वास्तवाचा अभ्यास करण्यात आलेला आहे. भारतीय समाजरचनेचा कणा असलेला ग्रामीण समाज मराठी साहित्याचा महत्त्वपूर्ण विषय राहिला आहे. मराठी कादंबरीकारांनी ग्रामीण जीवनातील जातिव्यवस्था, आर्थिक विषमता, शेतकरी जीवनातील समस्या, दारिद्र्य, अशिक्षण, स्त्रीशोषण तसेच सामाजिक अन्याय यांचे वास्तववादी चित्रण केलेले दिसते. त्याचबरोबर ग्रामीण संस्कृतीतील परंपरा, रीतिरिवाज,लोकश्रद्धा, सण-उत्सव, सामूहिक जीवनपद्धती आणि मूल्यव्यवस्था यांचेही सजीव दर्शन कादंबऱ्यांतून घडते. वर्णनात्मक व विश्लेषणात्मक पद्धतीचा अवलंब करून या अभ्यासात व्यक्तिरेखा, कथानक आणि सामाजिक संदर्भांचे विश्लेषण करण्यात आले आहे. या संशोधनातून मराठी कादंबरी ही ग्रामीण समाजाचे वास्तव मांडणारी तसेच सामाजिक परिवर्तनाची जाणीव निर्माण करणारी प्रभावी साहित्यिक माध्यमे असल्याचे स्पष्ट होते