भाषा पेटीच्या साहाय्याने मराठी भाषिक कौशल्य वृद्धीचा अभ्यास: समीक्षात्मक अवलोकन

Authors

  • भारती वसंत क्षीरसागर, डॉ. जॉन चेल्लादुराई

Keywords:

भाषा पेटी, मराठी भाषिक कौशल्य, शब्दसंग्रह, प्राथमिक शिक्षण, कृतीआधारित अध्यापन, भाषा विकास, वाचन-लेखन

Abstract

प्राथमिक स्तर हा विद्यार्थ्यांच्या भाषिक विकासाचा पाया मानला जातो. या स्तरावर विद्यार्थ्यांमध्ये ऐकणे, बोलणे, वाचन आणि लेखन ही भाषिक कौशल्ये विकसित करण्यासाठी विविध अध्यापन साधनांचा उपयोग केला जातो. त्यापैकी “भाषा पेटी” हे एक प्रभावी, कृतीप्रधान, आनंददायी आणि अनुभवाधारित शैक्षणिक साधन आहे. भाषा पेटीत चित्रे, शब्दकार्डे, अक्षरफलक, वाक्यरचना साहित्य, गोष्टीकार्डे, म्हणी, वाक्प्रचार, खेळाधारित साहित्य इत्यादींचा समावेश असतो. या साधनाच्या साहाय्याने विद्यार्थ्यांचा शब्दसंग्रह, उच्चार, वाचनगती, लेखनशैली, आकलनशक्ती आणि अभिव्यक्ती यांत सकारात्मक बदल घडून येतो. प्रस्तुत शोध निबंधात भाषा पेटीची संकल्पना, तिची रचना, मराठी भाषिक कौशल्य वृद्धीतील उपयुक्तता, अध्यापनातील वापर, तिचे शैक्षणिक परिणाम आणि त्यासंबंधी समीक्षात्मक विश्लेषण मांडले आहे. यामधून भाषा पेटी ही केवळ पूरक साधन नसून मराठी भाषा अध्यापन अधिक सजीव, कृतीशील आणि विद्यार्थीकेंद्रित बनवणारी एक प्रभावी अध्यापन पद्धती असल्याचे स्पष्ट होते.

References

देशमुख, एल. जी. (2017). प्राथमिक शिक्षणातील भाषिक क्रियाकलाप. पुणे: नूतन प्रकाशन.

वाघमारे, पी. आर. (2019). भाषा शिकविण्याच्या नाविन्यपूर्ण पद्धती. नागपूर: विद्या प्रकाशन.

कुलकर्णी, एस. ए. (2021). अनुभवाधारित शिक्षणाचे तत्त्वज्ञान. मुंबई: लोकप्रिय प्रकाशन.

गायकवाड, एन. डी. (2018). भाषिक कौशल्य विकास आणि प्राथमिक शिक्षण. औरंगाबाद: मराठी शिक्षण परिषद.

पाटील, आर. जी. (2020). शब्दसंपत्ती आणि सर्जनशील लेखन. पुणे: मंगेश प्रकाशन.

जोशी, एस. एन. (2016). बालशिक्षणातील अभिनव प्रयोग. कोल्हापूर: फडके प्रकाशन.

कुलथे, व्ही. बी. (2022). भाषा शिक्षण आणि आधुनिक साधने. नाशिक: विद्याभारती प्रकाशन.

Downloads

Published

17-12-2025

How to Cite

भारती वसंत क्षीरसागर, डॉ. जॉन चेल्लादुराई. (2025). भाषा पेटीच्या साहाय्याने मराठी भाषिक कौशल्य वृद्धीचा अभ्यास: समीक्षात्मक अवलोकन. Kavya Setu, 1(12), 133–142. Retrieved from https://kavyasetu.com/index.php/j/article/view/193

Issue

Section

Original Research Articles